Semana Santa, czyli hiszpański Wielki Tydzień

Platforma z figurą Jezusa, niesiona podczas hiszpańskiego fertiwalu Semana Santa.

Tyle jest różnych ciekawych tradycji i zwyczajów wszędzie dookoła świata. O niektórych z nich tylko słyszeliśmy, ale niektóre mieliśmy okazję sami zobaczyć i poznać. I właśnie o nich chcielibyśmy od czasu do czasu opowiedzieć na naszym blogu. A zaczniemy od Semana Santa, czyli Wielkiego Tygodnia, który w hiszpańskiej Maladze obchodzony jest wyjątkowo uroczyście.

Wielki Tydzień

W tradycji chrześcijańskiej Wielki Tydzień to czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa. Rozpoczyna się on w Niedzielę Palmową i trwa przez tydzień, aż do Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego będącej największym świętem Chrześcijan.

W wielu krajach na świecie Wielki Tydzień obchodzony jest bardzo uroczyście, jednak nigdzie nie ma on tak długiej i bogatej tradycji jak w Hiszpanii. Od wieków podróżnicy z innych krajów zachwycają się religijnością, teatralnym rozmachem oraz różnorodnością hiszpańskich obchodów Semana Santa.

Celebration of Semana Santa in Malaga
Obchody Semana Santa w Maladze

Przez cały tydzień członkowie bractw religijnych przemierzają ulice miast w uroczystych procesjach. Głównym elementem procesji są pasos – ogromne platformy, na których ustawione są figury Chrystusa, Matki Bożej lub całe sceny religijne. Większość pasos to prawdziwe dzieła sztuki. Dokładne dopracowane figury często ubrane są w drogie tkaniny i przyozdobione bogatymi dodatkami, niekiedy wykonanymi ze srebra lub kości słoniowej. I choć ich waga niekiedy dochodzi nawet do kilku ton, to dla członków bractwa nie ma większego zaszczytu, niż możliwość współniesienia platformy podczas procesji Semana Santa.

Bractwa Religijne

Tradycja Bractw Religijnych, nazywanych w Hiszpanii Santa Hermandad, sięga XIII wieku. Nie były jednak formalnymi organizacjami w tamtym okresie. Pierwsze z nich zawiązano w Andaluzji, przede wszystkim w celu ochrony miast przed muzłumańskimi podbijającymi półwysep Iberyjski, oraz w kraju Basków w celu ochrony pielgrzymów na szlaku pielgrzymki do Santiago de Compostella. Z czasem na terenie całej Hiszpanii powstawało coraz więcej Bractw. Najstarsze z nich, Hermandad del Silencio (Cisza) z Sewilli, oficjalnie zawiązano w 1340 roku.

Największa ich ilość i znaczenie przypada na XV i XVI wiek. Choć od początku istnienia Bractwa były ściśle powiązane z kościołem katolickim, to zakres ich obowiązków i działań był znacznie szerszy. Od pilnowania porządku w miastach, przez ograniczenie nielegalnego handlu, po zbieranie podatków, a nierzadko również i rozstrzyganie sporów sądowych.  Również wiele z nich brało czynny udział w wojnach domowych, które przetaczały się przez kraj.

Obecnie w Hiszpanii istnieje około 60 Hermandad, jednak ich działalność znacznie różni się od tej sprzed kilku stuleci. W chwili obecnej nie pełnią już istotnych funkcji w państwie. Skupiają się przede wszystkim na przybliżeniu tzw. milczących katolików do Boga, poprzez wychodzenie z Nim z kościołów na ulice miast. Szczególnie ważnym okresem tego przybliżania jest właśnie okres Semana Santa. Członkowie Bractw swoje obowiązki traktują bardzo poważnie. Każdy, według hierarhii, ma swoją rolę do odegrania w przygotowaniach i konkretne zadania do wykonania. W pomoc przy organizacji uroczystości nierzadko angażowane są również całe rodziny i lokalne społeczności.

Procesje Semana Santa

Przed przyjazdem do Hiszpanii widzieliśmy różne procesje religijne, jednak żadna z nich nie była zorganizowana z takim rozmachem jak te w Maladze.

Począwszy od Niedzieli Palmowej, każdego dnia Wielkiego Tygodnia – od godzin porannych, aż do późnych godzin nocnych – różne ulice miasta przemierzają kolumny pątników. Każdą procesję przygotowuje jedno Bractwo, jednak wszystkie Hermandad współpracują ze sobą, żeby jak najlepiej zorganizować Semana Santa.

Obchody Semana Santa w Maladze
Obchody Semana Santa w Maladze

Głównymi i najważniejszymi elementami każdej z tych procejsi są pasos. Bractwa najczęściej niosą po dwie takie platformy – jedną z fiurą Matki Bożej i jedną z figurą Jezusa lub rzeźbami przedstawiającymi wybraną sceną biblijną, najczęściej pochodzącą z pasji Chrystusa. Każda figura jest wyjątkowa i niepowtarzalna, a jej ubiór często nawiązuje kolorystycznie do barw Bractwa. Platformy dodatkowo przyozdabiane są kwiatami i świecami, a niekiedy nawet niewielkimi drzewami i kunsztownymi kandelabrami, co dodatkowo zwiększa wrażenie przepychu, bogactwa i wielkości platformy.

Każda pasos waży conajmniej kilkaset kilogramów, a żeby ją podnieść potrzeba wielu mężczyzn. Bracia z Hermandad noszenie platformy wyćwiczone mają do perfekcji. Ubrani w pokutne szaty z emblematami Bractwa, idą ramię w ramię przestępując z nogi na nogę, niewielkimi krokami poruszając się do przodu. Przewodzi im jeden z Braci, który uderzeniami w niewielki dzwon daje sygnał do odpoczynku i ponownego podniesienia platformy. Obserwując pasos z boku ma się wrażenie, że platforma bardziej chwieje się na boki niż przesuwa do przodu, jednak widząc zmęczone twarze pątników nie dziwi, dlaczego kolumna porusza się w tak wolnym tempie.

Obchody Semana Santa w Maladze
Obchody Semana Santa w Maladze

Procesjom towarzyszy zawsze oprawa muzyczna. Najczęściej są to trzy orkiestry, w których skład bardzo często wchodzą również członkowie danego Bractwa. Pierwsza z orkiestr kroczy na samym początku procesji, druga tuż za platformą z figurą Chrystusa i trzecia za platformą z figurą Maryi. Podczas procesji zwykle grane są marsze, które mają pomagać w rytmicznym i równomiernym niesieniu pasos. Jedną z tradycji jest, że kiedy platformy są wyprowadzane ze świątyń i doń wprowadzane po procesji, orkiestry grają Marsz Królewski, czyli hymn państwowy.

Oprócz pasos i orkiest, w procesji biorą również udział m.in. osoby przebrane w żołnierzy rzymskich czy rycerzy w zbrojach, a także dzieci i kapłani oraz pokutnicy w spiczastych kapturach. Ci ostatni swym ubiorem nawiązują do tradycji sięgającej średniowiecza. Wtedy to osoby ukarane przez inkwizycję musiały przywdziewać pokutnicze szaty, zwane sanbenito i zakładać na głowę spiczasty kaptur tzw. capirotes. Wielu z pokutników dodatkowo zdejmuje buty, by jeszcze mocniej przeżyć udział w procesji i odkupić swoje przewiny.

Obchody Semana Santa w Maladze
Obchody Semana Santa w Maladze

Jednym z najsłynniejszych pątników, kroczących ulicami miasta w kapturze capirotes, jest Antonio Banderas. Ten pochodzący z Malagi aktor każdego roku bierze udział w obchodach Semana Santa w swoim rodzinnym mieście. Prowadzi on pątników niosących platformę Virgin de las Lágrimas y Favores (Maryi Dziewicy Łez i Próśb). Często również angażuje się w niesienie paso Bractwa La Esperanza w Wielki Czwartek. Nigdy jednak nie zdradza swojej obecności. Jak sam mówi:

Noszenie kaptura daje mi pewną wolność – Nie chodzę po ulicach z widoczną twarzą. Jestem na tym samym poziomie co inni, dokładnie tym samym. I właśnie o to chodzi z kapturem: ukrywasz swoją tożsamość i przechodzisz od bycia konkretną osobą do bycia częścią kolektywu.

Festiwal Semana Santa

Wielki Tydzień w Maladze w 1965 r. został ogłoszony Fiestą o Międzynarodowym Charakterze Turystycznym w Hiszpanii. Od tej pory obchody Semana Santa mają charakter nie tylko religijny, ale dodatkowo towarzyszy im typowo festiwalowa otoczka. Co więcej – każdego roku Malaga i Sewilla konkurują ze sobą o miano najlepszego organizatora obchodów Wielkiego Tygodnia.

Przez ten jeden tydzień w roku w wielu miejscach w mieście zamykane są drogi dla ruchu samochodowego, a komunikacja miejska poprowadzona jest innymi trasami. Większość hoteli jest zarezerwowana, a wieczorami ciężko jest znaleźć wolny stolik w restauracjach. W centrum miasta każdego dnia spotkać można niesamowite tłumy turystów z Hiszpanii i z innych krajów w Europie i na świecie.

Główne punkty różnych procesji podczas Semana Santa w Maladze (Wikipedia)
Główne punkty różnych procesji podczas Semana Santa w Maladze (Wikipedia)

Dla Hiszpanów wzięcie udziału w obchodów Semana Santa jest tak ważne, że wielu z nich bierze w tym czasie urlop. Część z nich kroczy ulicami miast wraz z innymi pątnikami, a część nabożnie zatrzymuje się i modli, kiedy procesja przechodzi obok. W Andaluzji zdarza się, że podczas procesji ktoś wychodzi na balkon swojego mieszkania, aby zaśpiewać bez akompaniamentu religijną pieśń, tzw. Flamenco Jondo. Przypomina ono nieco arabskie śpiewy muezzinów wzywających na modlitwę w meczecie. Podczas wykonywania Flamenco Jondo cała procesja zatrzymuje się, w milczeniu wysłuchuje pieśni i rusza dalej dopiero po jej zakończeniu.

Procesje chodza różnymi trasami, jednak wszystkie mają wspólny fragment. W Maladze jest to Alameda Principal i Calle Larios, aż do placu Plaza de la Constitución. Każdego roku ustawiane są tutaj trybuny. Część z nich jest ogólnodostępna, jednak najlepsze miejsca rezerwowane się odpłatnie na długo przed obchodami Wielkiego Tygodnia. Również wzdłuż tras procesji na te kilka dni otwieranych jest wiele obwoźnych przyczep z różnorakim jedzeniem, przekąskami i pamiątkami.

Tradycyjne torrija z cukrem (Wikipedia)
Tradycyjne torrija z cukrem (Wikipedia)

Jedną z najbardziej tradycyjnych przekąsek, które można dostać w Hiszpanii jedynie w okresie Wielkiego Postu, są torrijas. Jest to słodkie danie, przyrządzane ze smażonego chleba. Może być podawane jako deser lub danie śniadaniowe. Torrijas to nic innego, jak kromka chleba namoczona w jajku, cukrze i mleku, a następnie usmażona na oliwie. Najczęściej podaje się z dodatkami takimi jak: cukier puder, cynamon, słodkie syropy, miód lub wino.

Czy warto wziąć udział w hiszpańskim Semana Santa?

Oczywiście, że warto!

Mimo że w czasie tego jednego tygodnia w mieście są prawdziwe tłumy, czasem ciężko znaleźć wolny stolik w restauracji, a pokoje w hotelach kosztują drożej niż poza sezonem.

Mimo że obserwując trybuny, na których siedzą uczestnicy Semana Santa, czasem można odnieść wrażenie, że swoją festiwalową otoczką w groteskowy sposób kontrastują z procesją pokutników dźwigających figury Matki Bolesnej i Chrystusa ukrzyżowanego.

Warto przyjechać do Andaluzji na obchody Semana Santa, bo w niewielu miejscach na świecie procesje religijne mają tak wyjątkowy charakter i tak wielki rozmach.

A jeśli jednak mimo wszystko wolicie spędzić okres Wielkiego Tygodnia w tradycyjny dla Was sposób, to odwiedzając Malagę polecamy odwiedzić Muzeum Semana Santa. Muzeum otwarte jest przez cały rok i można w nim bliżej zapoznać się z obchodami Semana Santa w Andaluzji. Jest to również siedziba kilku spośród 41 Bractw Religijnych w Maladze. Oprócz  historii ich powstania można więc również zobaczyć kilka spośród figur, które w Wielkim Tygodniu niesione są ulicami Malagi.

Wideo

Galeria

Menu